Gagauz Yeri
|
|||||
| Milli Deviz | |||||
| Milli Gimna | Tarafım | ||||
 |
|||||
| Geografik koordinatları | 46° 18′ 00″ N, 28° 39′ 00″ E | ||||
| Adı | Gagauz Yeri | ||||
| Baş kasaba | Komrat | ||||
| Ofiţial dil | Gagauz dili | ||||
| Halk | Gagauzlar | ||||
| Kasabalar | Komrat, Çadır, Valkaneş, Kongaz. | ||||
| Devlet kurumu | |||||
| Başkan | Mihail Formuzal | ||||
| Primyer ministru | |||||
| Kurucu | |||||
| Parlament başkanı | |||||
| Zakon sud başkanı | |||||
| Baamsızlık | |||||
| Toprak | 1848 km² | ||||
| Su | 6.6 км2 | ||||
| İnsannar | 157.200 | ||||
| İnsannar sıklıı | |||||
| Para | Lei | ||||
| BİMG | |||||
| Hepsi | |||||
| Kişi başına | |||||
| Saat Kişin | EET (UTC+2) | ||||
| Yaz | EEST (UTC+3) | ||||
| Telefon kodu | +373 *** ***** | ||||
| Internet Domeni | |||||
Gagauz Yeri — gagauzların sık (kompakt) formada yaşadıkları geografik bölge.
Üülen Bessarabiyada yerleşer hem Bucak topraan büük bir kısmını içersinä alêr. XVIII-XIX asirlerda gagauz halkının büük payı toplu olarak, Balkannardan geläräk, Rusiya İmperiyasının Osmannı İmperiyasınnan kazandıı Bucak topraana saabilendi hem bölä peydalandı Gagauz Yeri.
Gagauz Yerinin eski insannarı - übür türk halkı nogaylar zamanında göçtülär Dobruca hem başka regionnara.1918-ci yılda Gagauz Yeri bütün Bucak hem Bessarabiyalan birleştirildi Büük Romıniya Padişaalıına.
1940 yılında Sovet Soțialist Respublikaları Birlii verdi bir ultimatum Romıniyaya, ani geeri istedi Prut hem Nistru arasındaki toprakları, o sıradan Gagauz Yerini.
Ama 1941 yılında Romıniya enidän armatasını gönderdi Bessarabiyaya hem Bucaa. 1944-cü yılda Romıniya kaybettiynän cengi Germaniya blokunnan barabar, Gagauz Yeri hem bütün Bessarabiya girdi Sovet Soțialist Respublikaları Birlii kuvetinä.
İkinci Dünnä Cengindän sora Sovet Soțialist Respublikları Birliin Moldaviya SSR (büün büük payı Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yeri) hem Ukraina Sovet Soțialist Respublikları Birliinin Odessa bölgesinin arasında paylaşıldı (Bolgrad,Reni h.b. dolaylar).
1991 yılında Moldaviya hem Ukrainanın Odesa bölgesi arasında administrativ sınırlar dönüştü devletler arası granițaya. Bölä, istoriyalı Gagauz Yeri büün pay alêr iki suveren devlet - Republika Moldova hem Ukraina topraklarını.
Gagauziya yada Gagauz Yeri Respublika Moldovanın- üülen-günbatısında avtonom bölge, angısında yaşêêr gagauz halkı.
İçindekilär |
[diiştir] İstoriya
Dekabri 1990-cı yılda Gagauz Halkı akıntısı yarattı rayonnarda Komrat dolayı, Çadır dolayı hem Valkaneş dolayı SSR Moldaviyanın kendibaşına Gagauz Respublikası.
1991-ci yılın ilkyazında iki gagauz Konstantin Tauşancı hem Leonid Dobrov gagauzların avtonomiyasınnan ilgili olarak ortaya hiç beklenmeyän bir Proekt koydular – “Moldova içindä Gagauz Yeri - Gagauziya avtonom-teritorial kuruluşun proektı”.
Üçbuçuk yıldan sora, 1994-cü yıl dekabri ayında, Moldova Agrar Partiyası kontrolu altındakı Kişinöv parlamenti tanıdı gagauzların territorial avtonomiyasını. 1994-cü yılın Dekabri ayın 23-dä Moldova Parlamenti kabletti “Gagauziya (Gagauz Eri) özel hak statusu için” Kanonu. Bu kanona görä kuruldu Gagauziya hem tanındı gagauzların avtonomiya hakları. 1995 yılında oldu bir referendum eni avtonom regionun sınırların bellietmää deyni.
[diiştir] Geografiya
Avtonom bölümlüün topraa 1.830 km²-dir. Region bölüner 3 administrativ dolaya: Komrat dolayı, Çadır dolayı hem Valkaneş dolayı.
[diiştir] Demografiya
2004-cü yıl insan sayısına görä, regionda yaşêêr 155.587 insan (gagauzlar 82,6%, romın/moldovannar 4,6%, ukrainnar 3,0%, ruslar 3,7%, bulgarlar 5,1%, başka milletlär 1%). Bölgenin administrativ merkezi - Komrat kasabası (25 bin insan). Ofițial diller - gagauzça, moldovanca (romınca) hem rusça.
| Halk | 100% |
|---|---|
| Gagauzlar: | 82,6% |
| Moldovannar: | 4,6% |
| Bulgarlar: | 5,1% |
| Ruslar: | 3,7% |
| Ukrainnär: | 3,0% |
| Başka insannar: | 1% |
[diiştir] Ekonomika
Gagauziya ekonomikasın temelindä durêr çiftçilik (agrikultura), şarapçılık hem hayvancılık.
[diiştir] Politika
Halk Topluşu - Avtonom Territorial Bölümü Gagauz Yerin kanonverici (legislativ) organı. Halk Topluşuna girer 35 deputat, angıları seçiler 4 yıl için.
Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerin ürütmäk organı Bakannık Komiteti (rusça übür adılan İspolkom).
2007-ci yılın yanvar ayın 12-dä GHT (Gagauziya Halk Topluşu) toplantısında Gagauziya Başkanı Mihail Makaroviç Formuzal teklif etti Gagauziyanın Bakannık Komiteti (İspolkomu) azaların kandidaturalarını. GHT onnarı kabletti oy birliinnän.
[diiştir] Erleşmäk erleri
Gagauziyada bulunêr 32 erleşmäk eri: 1 munițipiu (Komrat), 2 kasaba (Çadır hem Valkaneş), hem 29 küü, angısından 1 küü bulunêr Komratın yurisdikţiyası altında.
[diiştir] Kommunalar
- Avdarma
- Baurçu
- Beşalma
- Beşgöz
- Bucak
- Coltay
- Parapontika
- Haydar
- Karbalı
- Kazayak
- Kiriyet
- Başküü
- Çok Maydan
- Cöşmäküü
- Köseli Rus
- Kongazçık Yukarkı, angısına girer Kongazçık Yukarkı, Kongazçık Aşaaki hem Duduleşt
- Kıpçak
- Kırlannar
- Dezgincä
- Tülüküü, angısına girer Tülüküü, Eni Tülüküü hem demir yolu st. Etuliya
- Svetlıy
- Tomay
|
||||||||||
|
|||||||||||
